W dniu 9 czerwca 2009 roku, Instytucie Techniki Budowlanej, przy ulicy Filtrowej 1, odbyło się seminarium poświęcone problematyce wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju w polskim budownictwie, [załączniki: fotografia1, fotografia2], nad którym opiekę naukową objął prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki.
W seminarium udział wzięli przedstawiciele przemysłu budowlanego, organizacji zrzeszających osoby związane z budownictwem, świata nauki oraz mediów. Tak duża różnorodność słuchaczy dała świadectwo rosnącemu zainteresowaniu kwestiami zrównoważonego rozwoju oraz dostrzeganiu coraz wyraźniej konieczności podjęcia próby usystematyzowania i zintensyfikowania działań zmierzających do jego wdrożenia w polskim budownictwie.
Seminarium otworzyła prezentacja zatytułowana „Zrównoważone budownictwo w Europie i w Polsce – przegląd regulacji prawnych i inicjatyw legislacyjnych”, która zawierała informacje na temat nowych inicjatyw legislacyjnych Komisji Europejskiej. Podano przykłady działań związanych z wdrażaniem wymagań zrównoważonego budownictwa w wybranych państwach Unii Europejskiej, a w szczególności stosowania zielonych zamówień publicznych i krajowych programów etykietowania ekologicznego, promowania budynków o niskim zapotrzebowaniu na energię, a także stosowanych systemów oceny zrównoważenia budynków. Wystąpienie zakończyło się przedstawieniem sytuacji zrównoważonego budownictwa w Polsce.
Drugi referat, noszący tytuł „Informacja na temat stanu prac normalizacyjnych związanych z rozwojem zrównoważonym w budownictwie”, wygłoszony przez dr. inż. Sebastiana Walla, dotyczył zakresu i etapu zaawansowania prac Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego CEN mających na celu dostosowanie norm europejskich w zakresie budownictwa do wymagań zrównoważonego rozwoju. Przedstawiono działania prowadzone przez komitet CEN/TC 350 (Sustainability of Construction Works), zaprezentowano również jego polski komitet lustrzany – PKN KT 307 (ds. Zrównoważonego budownictwa). Omówiono prace podjęte przez komitet CEN/TC 351 (Construction Products: Assessment of release of dangerous substances), zajmujący się oceną emisji substancji niebezpiecznych z wyrobów budowlanych. W dalszym ciągu wystąpienia przekazane zostały informacje o zestawie norm wspierających wdrożenie dyrektywy EPBD, przygotowywanych przez CEN/BT TF 173 (Rada Techniczna CEN, Zespół Roboczy 173), oraz o uwzględnieniu kryteriów zrównoważonego rozwoju w Eurokodach Konstrukcyjnych – grupie norm, opracowywanych przez CEN/TC 250 (Structural Eurocodes), zawierających zunifikowane, międzynarodowe wytyczne do projektowania obiektów budowlanych i budowli inżynierskich. Ostatnim zaprezentowanym w wystąpieniu tematem był udział CEN/BT/WG 206 (Rada Techniczna CEN, Grupa Robocza 206) we wdrażaniu zasad zrównoważonego rozwoju w budownictwie, polegający na inwentaryzacji istniejących norm w celu identyfikacji potrzeb w tym zakresie, oraz na opracowaniu planu wdrażania kryteriów zrównoważonego budownictwa do normalizacji europejskiej.
Kolejnym punktem seminarium był referat „Aspekty oceny wyrobów i budynków pod kątem zgodności z wymaganiami zrównoważonego rozwoju”, zaprezentowany przez dr. inż. Michała Piaseckiego. Na wstępie przedstawiono w nim definicję zrównoważonego rozwoju oraz wyzwania jakie trzeba podjąć w celu wdrożenia jego zasad w budownictwie. Dalsza część wystąpienia zawierała wiadomości na temat możliwości prezentacji związanych ze środowiskiem, charakterystycznych cech wyrobów budowlanych oraz budynków. W przypadku wyrobów omówione zostały ekoznaki, pojedyncze stwierdzenia środowiskowe oraz deklaracje środowiskowe, w przypadku budynków natomiast – ekoznaki, charakterystyki energetyczno-ekologiczne, charakterystyki komfortu i jakości a także charakterystyki efektywności środowiskowej. Kolejnym tematem poruszonym w prezentacji była analiza ilościowa cyklu istnienia budynku (LCA - LifeCycle Assesment), kryteria według której jest przeprowadzana, moduł obliczeniowy stosowany w tym celu w ITB, oraz przegląd istniejących systemów oceny zrównoważenia budynków. Referat zakończył się przedstawieniem metody oceny efektywności środowiskowej budynku opracowanej w ITB, stosowanych w niej kryteriów, sposobu obliczania wyniku oraz arkusza ocen końcowych.
Ostatnia prezentacja, zatytułowana „Strategia zrównoważonego budownictwa w Polsce” [
załącznik 1 – Strategia ZB w Polsce], przedstawiona przez dr. inż. Sebastiana Walla, określiła strategię zrównoważonego rozwoju jako narzędzie do podejmowania decyzji opartych na wiedzy, pozwalające na uwzględnianie wpływu różnych sektorów i obszarów. Przedstawione zostały zadania stawiane przed strategią, warunki, jakie powinny być spełnione aby miała ona szansę poprawnego funkcjonowania, omówiono zakładany proces powstawania, wdrożenia, monitorowania i oceny oraz utrzymania strategii, a także dokonano analizy i oceny aktualnej sytuacji zrównoważonego budownictwa w Polsce. Ostatnia część prezentacji została poświęcona na przedstawienie już wdrożonej strategii zrównoważonego budownictwa – „Strategy for Sustainable Construction”, obowiązującej w Wielkiej Brytanii.
W dyskusji po zakończeniu wystąpień przedstawicieli ITB jako pierwszy zabrał głos przedstawiciel Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP), dzieląc się refleksją na temat konieczności współpracy pomiędzy środowiskiem architektów a pozostałymi grupami związanymi z budownictwem w kwestii wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju w chwili obecnej, oraz wprowadzenia tej tematyki do edukacji dzieci i młodzieży, zaczynając od najwcześniejszych lat nauki. Kolejnym wartościowym głosem była wypowiedź osoby reprezentującej przemysł – pani Marii Dreger z firmy Rockwool Polska. Wyraziła swoją ona aprobatę dla działań ITB w kwestii zrównoważonego budownictwa, oraz zapewniła o dużym zainteresowaniu tym tematem wśród przedsiębiorców. Kolejny dyskutant, pan Marcin Piotrowski, przedstawiciel Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej i Szklanej, podzielił się swoimi doświadczeniami w kwestii kontaktów z zarządcami i pośrednikami nieruchomości, a także z władzami samorządowymi, z których wynika, że świadomość tych osób dotycząca tematu inicjatyw europejskich powiązanych ze zrównoważonym rozwojem w budownictwie jest daleka od satysfakcjonującej. Wyraził też przekonanie, że inicjatywy informacyjne prowadzone przez ITB mogą przynieść widoczną zmianę na lepsze.
Pozytywne reakcje na przeprowadzone seminarium pokazały, że środowiska związane z budownictwem polskim są gotowe na podjęcie wysiłków koniecznych do wdrożenia zasad zrównoważonego rozwoju.
mgr inż. Łukasz Adamus
Instytut Techniki Budowlanej
